{"id":196,"date":"2023-05-16T17:19:07","date_gmt":"2023-05-16T17:19:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.xloof.nl\/zandbak\/?page_id=194"},"modified":"2026-01-03T14:23:18","modified_gmt":"2026-01-03T13:23:18","slug":"pri-nederlando","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/esperanto-nederland.nl\/index.php\/eo\/pri-nederlando\/","title":{"rendered":"Pri Nederlando"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
La rivero IJssel.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nederlando situas en Okcidenta E\u016dropo kaj estas protektata de digoj kaj akvokonstruoj pro la malalta tereno. La pejza\u011do estas diversa, kun polderoj, strandoj, arbaroj kaj riveroj kiel la Rejno kaj Mozo. Nederlando estas malalta lando, kaj multaj areoj estas senakvigitaj per mueliloj kaj pumpstacioj. Post la inundo en 1953 oni konstruis grandajn projektojn kiel la Deltawerken (Deltoprotektilaro) por eviti inundojn. Nederlando estas tutmonde konata pro sia sperto en akvomastrumado kaj urboj kiel Amsterdamo kaj Roterdamo altiras multajn turistojn.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Mapo de Nederlando el \u0109irka\u016d 1970.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pro enmigrado Nederlando havas multajn diversajn kulturojn kaj religiojn. Religia libereco estas fiksita en la konstitucio kaj ekzistas disigo inter \u015dtato kaj eklezio. Nederlando estas miksa\u0135o de kulturoj kaj estas konata pro sia toleremo, kreemo kaj \u011di anka\u016d estas unu el la plej progresemaj landoj en la mondo rilate egalajn rajtojn kaj da\u016dripovon.<\/p>\n\n\n\n

En Nederlando la nederlanda estas la oficiala lingvo. La frisa lingvo kaj la Nederlanda signolingvo estas anka\u016d agnoskitaj kiel oficialaj lingvoj. La Limburga kaj Neder-saksia estas agnoskitaj regionaj lingvoj. Nederlandanoj estas konataj pro sia rekteco, bicikla kulturo kaj la influo de religio malplii\u011dis. La lando anka\u016d spertas problemojn, inkluzive de tertremoj pro gaselfosado, la klimata krizo kaj rezisto kontra\u016d rifu\u011dintoj. \u011ci havas ri\u0109an artohistorion kaj imponajn akvokonstruojn kiel la Deltaplanon kaj la Ferma Digo. La publika transporto en Nederlando estas efika kaj facile uzebla por eksterlandanoj, kun la alirkarto por publika transporto (OV-chipkaart), kiun oni povas uzi por trajno, buso, tramo kaj metroo. Certe estas inda fari bicikladon.<\/p>\n\n\n\n

Loko<\/h2>\n\n\n\n

Nederlando situas en Okcidenta E\u016dropo, \u0109e la Norda Maro. \u011ci estas \u0109irka\u016dita de Belgio en la sudo, Germanio en la oriento kaj aliflanke Britio en la okcidento de la maro . Kio vere faras Nederlandon speciala, estas ke granda parto de la lando estas sub la marnivelo! Do, fakte, ni lo\u011das en giganta bankuvo. Sed bon\u015dance, la digoj kaj akvokonstruoj tenas nin sekaj.<\/p>\n\n\n\n

Pejza\u011do<\/h2>\n\n\n\n

Nederlando havas surprize diversan pejza\u011don por tia malgranda lando!<\/p>\n\n\n\n

Granda parto de Nederlando konsistas el polderoj, pecoj da tero kiuj estas senakvigitaj kaj \u0109irka\u016ditaj de digoj. \u0108i tiu polderpejza\u011do estas unika kaj simbolas la nederlandan batalon kontra\u016d la akvo.<\/p>\n\n\n\n

En la nordo trovi\u011das la Vadomaro (Waddenzee), UNESCO Monda Hereda\u0135o. Kiam estas malalta akvo, aperas sablaj ebena\u0135oj, kie vi povas promeni. Vi e\u0109 povas piediri \u011dis la Vado-insuloj.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Monteto “De Postbank” apud Arnhem.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u0108e la marbordo vi trovas vastajn dunojn kaj strandojn. La strandoj en Norda kaj Suda Holando kaj sur la Vado-insuloj estas popularaj por viziti, \u0109armaj por somera tago a\u016d venta a\u016dtuna promenado.<\/p>\n\n\n\n

En la oriento de la lando situas la Veluwe, granda natura areo kun arbaroj, erikejoj kaj sablodunoj. \u0108i tie vi povas renkonti cervojn kaj sova\u011dajn porkojn, kaj nuntempe estas denove lupoj!<\/p>\n\n\n\n

Nederlando estas tran\u0109ita de grandaj riveroj kiel la Rejno (Rijn), Mozo (Maas) kaj Vaalo (Waal). \u0108i tio kreas pitoreskajn pejza\u011dojn kun riverdigoj, inundebena\u0135oj kaj \u0109armaj vila\u011detoj. Tipaj por Nederlando estas la vastaj pa\u015dtejoj, kampoj kaj forcejoj.<\/p>\n\n\n\n

Nederlando estas eksterlande konata pro siaj ventomuelejoj. Nuntempe \u0109ie videblas altaj ventoturbinoj, precipe la\u016d la marbordo. En kelkaj lokoj ankora\u016d trovi\u011das la klasikaj muelejoj, per kiuj oni muelis grenon, segis lignon kaj pumpis akvon el la polderoj. Iuj el ili estas ankora\u016d uzataj kaj povas esti vizitataj de turistoj.<\/p>\n\n\n\n

La nomo Nederlando<\/h2>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
De Blikvaart, kanalo en Frislando. Dum la Elfstedentocht (Glitkura <\/em>
ekskurso tra la 11 urboj de la provinco Frislando) tio ofte estas <\/em>
malfacila parto por la sketistoj. Pro la vento povas esti polvo sur <\/em>
la glacio, kaj ili jam sketis 150 km. Pro la plialti\u011do de la temperaturo <\/em>
estas necerta \u0109u iam denove <\/em>okazos Elfstedentocht.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kial la lando havas la nomon Nederlando? \u0108ar \u201cneder\u201d signifas \u201cmalalta\u201d. Temas pri la malaltaj landoj. En kelkaj lingvoj oni ankora\u016d nomas Nederlandon tiel. Kelkaj partoj de la lando, precipe en la okcidento, estas tre malaltaj, e\u0109 sub la marnivelo. Se la maro povus libere enflui la landon, grandaj partoj estus sub marakvo. Ekzemple la flughaveno Schiphol ku\u015das sub marnivelo. En la 19-a jarcento oni elpumpis la akvon kaj tiel kreis t.n. polderon. La vorto \u00ab poldero \u00bb do signifas pecon de tero kiun oni forprenis de la maro a\u016d de lago, forpumpinte la akvon. En anta\u016daj tempoj oni uzis muelilojn por tio, nuntempe pumpilojn kiujn oni elektre funkciigas. Digoj protektas la landon kontra\u016d la akvo.<\/p>\n\n\n\n

Post inunda katastrofo en 1953 la sud-okcidenta parto de Nederlando estas nun pli sekura kontra\u016d la dan\u011dero de inundo per la t.n. mueliloj estis bonaj energiliverantoj jam en la 17-a jarcento, kiam oni ankora\u016d ne havas karbon kaj kiam oni uzas la lignon de arboj a\u016d la torfon el la mar\u0109oj por varmigi sin kaj kuiri sian poton.<\/p>\n\n\n\n

La lando estas re\u011dolando. Plene nomita la Re\u011dolando de la Nederlandoj. Al \u0109i tiu re\u011dolando apartenas kelkaj insuloj en la Kariba regiono: Nederlandaj Antiloj kaj Arubo. Ofte oni nomas Nederlandon anka\u016d Holando. Tio estas fakte la nomo de la du okcidentaj marbordaj provincoj: Nord-Holando kaj Sud-Holando, kiuj en la historio ludis gravan rolon.


<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
La rivero IJssel, bran\u0109o de la Rejno.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nederlando estas fakte delto de la grandaj riveroj Rejno (Rijn), Mozo (Maas) kaj Skeldo (Schelde). Pro grandaj klopodoj dum jarcentoj sur la tereno de akvoscienco Nederlando akiris la respekton kiun \u011di nun havas. La batalo kontra\u016d la akvo estas io, pri kio nederlandanoj fieras. Tiu batalo certe kontribuis al ilia decidemo kiam temas pri realigo de tio, kio \u015dajnas nerealigebla. Alia trajto kiu rilatas al akvo, estas ke nederlandanoj bone kunlaboras, \u0109ar multaj partioj devas interkonsili\u011di pri la akvomastrumado. Tio esti\u011dis dum la historio. Ene de diversaj internaciaj organiza\u0135oj en E\u016dropo nederlandanoj ofte estas rigardataj, kaj kelkfoje petataj kiel pontkonstruistoj. <\/p>\n\n\n\n

Pro sia situo apud la maro \u0109i tiuj provincoj ankora\u016d ege gravas por la nederlanda ekonomio. \u0108i tie du gravaj okcidente\u016dropaj riveroj, Rejno kaj Mozo, elfluas en la maron. Pro Roterdamo kun \u011dia haveno, la plej granda en la mondo, oni konsideras Nederlandon grava pordego al E\u016dropo. Cetere, ne nur por \u015dipoj, Nederlando posedas Schiphol<\/em>, unu el la plej grandaj flughavenoj en E\u016dropo.
\u0108iuj grandaj urboj havas sian propran karakteron, kvankam ili interapudas. Tiun areon, ofte nomatan Randstad<\/em> (randurbo), \u0109irka\u016datan de la urboj Amsterdamo, Utre\u0125to, Hago kaj Roterdamo, oni konsideru unu urba regiono kun pli ol dek milionoj da lo\u011dantoj. Amsterdamo allogas multajn turistojn per siaj historia centro, majestaj domoj, muzeoj kaj unika kanalaro. Sed anka\u016d Hago, Delft, Harlemo, Utre\u0125to, Groningeno kaj Mastri\u0125to, \u0109iuj havas siajn historiajn konstrua\u0135ojn, monumentojn, muzeojn, tradiciojn kaj eventojn. Okulfrape moderna arkitekturo karakterizas Roterdamon, ekzemple la Erasmo-ponto, kromnomata la cigno.<\/p>\n\n\n\n

Inundokatastrofo<\/h2>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Deltaj Projektoj: Oosterschelde-barilo (foto: Vikipedio).<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Multaj pontoj, digoj, ventmuelejoj kaj pumpejoj formas unikan fonon, kiu ilustras la kontra\u016dakvan defendon de Nederlando, kun Deltawerken<\/em> (deltoprotektilaro)) kiel provizora kulmino. Per tiuj laboroj, post la inundego en 1953, oni baris \u0109iujn \u015danelojn kaj marbran\u0109ojn en la provincoj Holando kaj Zelando. La \u015dtormflusaj bara\u0135oj \u0109e Roterdamo finlabore pretigitaj en 1997, konsistas el du \u0109arniraj pordegoj, kiuj, dum flusego, fermos la 360 metrojn lar\u011dan Nieuwe Waterweg<\/em> (Nova Akvovojo: al- kaj demara irejo de la haveno). Tiel \u0109irka\u016d miliono da homoj en tiu regiono estas protektataj kontra\u016d inundoj, kaj krom tio oni respondece traktas la vivmedion. Pli-malpli kvarono de Nederlando situas sub la marnivelo. La Malalta Nederlando plejparte konsistas el ebenaj polderoj, areoj \u0109irka\u016dataj de digoj, kie oni teknike mastras la akvonivelon. De la 16-a jarcento oni senakvigis per ventmueliloj e\u0109 tutajn enlandajn lagojn.<\/p>\n\n\n\n

La nederlandanoj<\/h2>\n\n\n\n

Religio<\/h3>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Kristnaska festo en la vila\u011do Zaamslag<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Post la Reformacio en la 16-a jarcento Nederlando dividi\u011dis en protestantan kaj romkatolikan partojn. La limo inter ili iris proksimume de la sudokcidento al la nordoriento. La granda riveroj estas la dividlinio. Norde de tiu linio lo\u011dis la protestantoj, sude la katolikoj. La protestanta komunumo pludividi\u011dis en multajn grupojn, kiel ekzemple kalvinanoj, reformacianoj, kaj luteranoj. Krome, jam de la 17-a jarcento, Nederlando konas judajn religianojn. Ili estis precipe posteuloj de rifu\u011dintoj el Hispanio kaj Portugalio. Venis anka\u016d multaj hugenotoj el Francio al Nederlando. Poste envenis hinduoj kaj islamanoj el la iamaj nederlandaj kolonioj, Indonezio kaj Surinamo. Pro la alveno de enmigrantoj el interalie Maroko, Turkio, Indonezio kaj Surinamo ekde la mil-na\u016dcent-sesdekaj jaroj, la nombro da islamanoj tre plialti\u011dis. En Nederlando nun vivas preska\u016d unu miliono da islamaj homoj.
Ekde la mezo de la anta\u016da jarcento la influo de la eklezio en Nederlando malgrandi\u011dis. La tradicio, ani\u011di al la gepatra religio iom post iom abrazii\u011dis. Unue tiu sekularigo okazis inter protestantoj, sed poste anka\u016d inter katolikoj. Pli ol duono de nederlandanoj ne plu estas religiemaj.<\/p>\n\n\n\n

Religia libereco estas ankrita en la konstitucio de 1848. Krom tio Nederlando havas apartigon inter religio kaj politiko. Tio signifas, ke la \u015dtato ne miksas sin en internajn aferojn de religiaj kaj vivkonceptaj organiza\u0135oj. Siaflanke tiuj organizoj ne miksi\u011du en \u015dtatajn aferojn. La registaro tamen povas ludi stimulan rolon. Tiel la le\u011do pri kvalito de zorginstitucioj postulas, ke zorgoferantoj disponigu en sia domo mensan flegadon kiel eble plej akordi\u011dantan kun la religio a\u016d vivkoncepto de la pacientoj. La unua artikolo de la Nederlanda Konstitucio tekstas: \u2018\u0109iu, kiu trovi\u011das en Nederlando, samkaze estu traktata sammaniere. Diskriminacio pro religio, vivkoncepto, politika inklino, raso a\u016d pro kio ajn estas malpermesata.<\/p>\n\n\n\n

La homoj<\/h3>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Stadiono Feijenoord De Kuip en Roterdamo.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Estas nur malmultaj nederlandanoj, kiuj ne havas enmigrinton inter la pragepatroj. La hodia\u016dan allaspolitikon karakterizas retenemo, \u0109ar Nederlando estas unu el la plej dense lo\u011dataj landoj en la mondo. La registaro anta\u016d kelkdek jaroj, ankora\u016d praktikis aktivan elmigropolitikon pro la sama ka\u016dzo. En la 60-aj kaj 70-aj jaroj oni denove allogis multajn gastlaboristojn, \u0109ar deficitis la labormerkato. La lastajn jarojn alilandano estas akceptata nur se lia veno estas profitiga por Nederlando, se paktoj devigas, a\u016d se montri\u011das gravaj humanecaj kialoj por allaso. Por akceptitaj eksterlandanoj la registraro praktikas aktivan integradpolitikon. <\/p>\n\n\n\n

Nederlando estas miksa\u0135o de kulturoj kaj naciecoj. Homoj el \u0109iuj anguloj de la mondo trovis sian hejmon \u0109i tie, inkluzive grandajn komunumojn el Indonezio, Surinamo, Turkio kaj Maroko.<\/p>\n\n\n\n

Multaj nederlandanoj estas tolerantaj kaj malfermaj al aliaj homoj kaj interesi\u011das sin en aliaj kulturoj. Nederlandanoj estas konataj pro sia kreemo kaj noviga pensado. Nederlando ofte estas avangarda kiam temas pri teknologio kaj akvomastrumado. <\/p>\n\n\n\n

Futbalo estas tre populara sporto en Nederlando, kun multaj fervoraj subtenantoj. Famaj kluboj estas Ajax, PSV kaj Feyenoord.<\/p>\n\n\n\n

Nederlando estas unu el la plej progresemaj landoj en la mondo, kun fokuso sur egalaj rajtoj kaj socia justeco. Ekzemple, \u011di estis unu el la unuaj landoj kiuj le\u011digis la geedzi\u011don inter samseksaj personoj.<\/p>\n\n\n\n

Annie M.G. Schmidt esprimis la vo\u0109on de la nederlandanoj.<\/h4>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Nederlandanoj ofte pensas pri si kiel toleremaj, ludemaj, kritikemaj kaj ne tro obeemaj al a\u016dtoritatoj. Ni lo\u011das en malgranda lando, sed ni kura\u011das revi grandajn revojn. Verkistino Annie M.G. Schmidt bone montris tiun pensmanieron. Se eksterlandanoj volas pli bone kompreni nederlandanojn, ni certe rekomendas legi \u015diajn librojn.<\/p>\n\n\n\n

Annie M.G. Schmidt (1911\u20131995) estas unu el la plej \u015datataj verkistoj en Nederlando. \u015ci verkis librojn por infanoj, kantojn, teatra\u0135ojn kaj gazetajn tekstojn. Multaj nederlandanoj konas \u015diajn rakontojn ekde sia infana\u011do. \u015ciaj famaj figuroj estas Jip kaj Janneke, Pluk el la Petteflet kaj Otje. Ili estas amuzaj kaj memstaraj, sed anka\u016d donas subtilan mesa\u011don: kura\u011du esti malsama.<\/p>\n\n\n\n

\u015ciaj libroj estas tradukitaj al multaj lingvoj. Sed \u011dis nun, la\u016d konateco, ne ekzistas traduko al Esperanto. Tio estus tre interesa kaj valora projekto.<\/p>\n\n\n\n

Pli pri la vivo de Annie M.G. Schmidt.<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Hago, decembro 2024. Kristnaska parolado de la re\u011do.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Registaro<\/h3>\n\n\n\n

Nederlando havas re\u011don, Re\u011do Willem-Alexander, kiu ludas ceremonian rolon. La vera politika povo apartenas al la registaro kaj la parlamento, kiu konsistas el la Unua kaj Dua \u0108ambroj. La Dua \u0108ambro estas elektita de la civitanoj kaj faras plejparton de la le\u011doj, dum la Unua \u0108ambro kontrolas ilin. La \u0109efministro, nuntempe Dick Schoof, gvidas la registaron. En Nederlando, diversaj grupoj kunlaboras la\u016d la poldermodelo por fari decidojn.











<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
En la regiono Twente oni parolas la Twents-an dialekton. La Biblio <\/em>
estas tradukita anka\u016d en la Twents-an dialekton.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

La lingvoj<\/h3>\n\n\n\n

En tuta Nederlando, la nederlanda estas la oficiala lingvo, la lingvo kiun oni \u0109ie a\u016ddas kaj vidas, de la stratnom\u015dildoj \u011dis televidprogramoj kaj oficialaj dokumentoj. Aldone, en la provinco Frislando, la frisa estas agnoskita kiel (dua) oficiala lingvo. Anka\u016d la limburga, en la sudo de Nederlando, kaj la neder-saksia, en la oriento de Nederlando, estas agnoskitaj kiel regionaj lingvoj de la registaro.<\/p>\n\n\n\n

Nederlandanoj ofte parolas tre bone la anglan kaj foje la germanan a\u016d la francan. \u0108i tio faras la landon tre alirebla por internaciaj vizitantoj. En Amsterdamo e\u0109 estas tia, ke oni ofte povas pli bone komprenigi vin en la angla ol en la nederlanda.









<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
Sankta Nikolao kaj Fulg\u015dmiro-Petroj.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nederlandaj kutimoj<\/h3>\n\n\n\n

Nederlandanoj havas kelkajn kutimojn kaj morojn, kiuj por eksterlandanoj eble estas iom strangaj, sed anka\u016d reflektas la \u0109armon de la lando kaj la homoj.<\/p>\n\n\n\n

Nederlandanoj estas konataj pro sia rekteco. Ili ofte diras \u011duste tion, kion ili pensas, sen \u0109irka\u016diri la temon. \u0108i tio povas esti iom surpriza, sed kutime \u011di estas bone intencita kaj ne celas esti mal\u011dentila.<\/p>\n\n\n\n

Nederlando estas biciklolando. Biciklovojoj estas \u0109ie kaj biciklantoj ofte havas prioritaton. Atentu bone biciklantojn, precipe en okupataj urboj kiel Amsterdamo kaj Utre\u0125to. Kaj se vi mem biciklas, zorgu havi bonajn lumojn kaj estu preta por \u0109iuj veterkondi\u0109oj!<\/p>\n\n\n\n

Tempo gravas en Nederlando. Alvenu \u011dustatempe por rendevuoj, \u0109u temas pri komerca kunveno a\u016d vesperman\u011do \u0109e amikoj hejme. Malfrui\u011dado estas konsiderata kiel mal\u011dentila.<\/p>\n\n\n\n

La nederlanda ‘gezelligheid’ (bonetoso) temas pri komforto kaj esti kune kun amikoj kaj familio. \u0108i tio povas okazi en kafejo, hejme a\u016d dum evento. \u011ci estas grava parto de la nederlanda kulturo. Trinkado de kafo kaj teo estas grava socia aktiveco. Se oni invitas vin por kafo, atendu agrablan momenton kun biskvitoj a\u016d kuko.<\/p>\n\n\n\n

En Nederlando estas kutime dividi a\u016d kompensi elspezojn, kiel man\u011don a\u016d donacon. Zorgu, ke vi havas kontantan monon a\u016d bankkarton kun vi, \u0109ar ne \u0109ie oni akceptas kreditkartojn.<\/p>\n\n\n\n

La plej grava festotago estas Re\u011dotago (Koningsdag), la 27-a de aprilo. \u011ci estas tago plena de festo kaj agadoj tra la tuta lando. Anka\u016d Sankta Nikolao (Sinterklaas), la 5-a de decembro, estas grava festotago, precipe por infanoj. Nokte Sankta Nikolao vizitadas kun la Nigraj Petroj \u0109iujn domojn kaj infanoj ricevas multajn donacojn kaj dol\u0109a\u0135ojn.<\/p>\n\n\n\n

Nederlandanoj havas la kutimon lasi siajn kurtenojn malfermitaj, por ke \u0109iuj povu rigardi ene. En la kamparo de Nederlando estas kutimo saluti homojn surstrate per “hoi” [hoj] a\u016d “halo”. Nederlandanoj kutimas manpremi \u0109iun en la \u0109ambro je alveno kaj doni tri kisojn sur la vango, precipe \u0109e familianoj kaj bonaj amikoj. \u0108i tio povas esti iom kutimiga por vizitantoj!<\/p>\n\n\n\n

Fulg\u015dmiro-Petro (Roetveeg Piet)<\/h4>\n\n\n\n

En la lastaj jaroj okazis granda diskuto \u0109irka\u016d Nigra Petro (Zwarte Piet). Multaj opiniis, ke la nigraj viroj kiel helpantoj de la blanka maljuna viro estas diskriminaciaj. Aliaj opiniis, ke Zwarte Piet apartenas al la nederlanda kulturo. Amba\u016d flankoj protestis surstrate. Diversaj solvoj estis proponitaj, ekzemple kolori la Pietojn (purpura, ru\u011da, flava, verda, ktp.). Dum la lastaj jaroj ni vidas, ke Zwarte Piet \u015dan\u011di\u011dis en Fulg\u015dmiro-Petro. La petroj havas nigrajn \u015dmirojn sur siaj viza\u011doj. La\u016ddire la nigraj \u015dmiroj venas de la fulgo en la kamenoj, en kiuj la Petroj devas grimpi. \u0108i tiu solvo estas nuntempe \u011denerale akceptita. En decembro 2024 Sankta Nikolao en la foto anka\u016d havis nigrajn \u015dmirojn sur sia viza\u011do. \u015cajne li ne lasis la Petrojn solaj grimpi tra la kamenoj.<\/p>\n\n\n\n

Kelkaj defioj por Nederlando<\/h2>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

Tertremoj en Groningen<\/h3>\n\n\n\n

En 1959 unuafoje trovi\u011dis tergaso en la nordo de Nederlando. Ekde 1963 \u0109i tie grandskale boras por tergaso fare de la Nederlanda Naftokompanio (pli konata kiel NAM). La nederlanda tergaskampo kovras proksimume duonon de la e\u016dropa gasprovizo. La tergasekspluato en Groningen tamen ka\u016dzis grund-mallevi\u011do kaj tertremojn. \u0108i tiuj eventoj ka\u016dzis dama\u011don al domoj kaj infrastrukturo kaj ka\u016dzas nesekurecon kaj stre\u0109on inter la lo\u011dantoj. La registraro ne tuj akceptis la nesekurecon. Post kelkaj jaroj la nederlanda registaro finfine prenis rimedojn por redukti la tergasekspluatadon kaj kompensi la dama\u011don, sed la problemoj restas \u0109eestaj.






<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

Klimatkrizo kaj bestorajtoj<\/h3>\n\n\n\n

Nederlando estas vundebla al la klimatkrizo, kun riskoj kiel plialti\u011dantaj marniveloj, sekaj printempoj kaj someroj, kaj ekstremaj someraj pluvoj. La registaro laboras pri emisireduktoj kaj aliaj rimedoj por redukti la efikon de klimata \u015dan\u011di\u011do, sed la defio restas granda.<\/p>\n\n\n\n

En Nederlando oni protestas kontra\u016d diversaj formoj de bestomisuzo, kiel besteksperimentoj, la produktado de felo kaj ledo, kaj la bestobreda industrio.<\/p>\n\n\n\n

Pro e\u016dropaj le\u011doj, farmistoj devas preni multekostajn rimedojn a\u016d fermi siajn entreprenojn pro la alta CO2-ellaso. La farmistoj protestis sur la a\u016dtovojoj kontra\u016d la fermo de siaj entreprenoj, kaj la farmista partio BBB ricevis multajn vo\u0109ojn en la elektoj.


<\/p>\n\n\n\n

\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button><\/figure>\n\n\n\n

Kreskanta milita minaco<\/h3>\n\n\n\n

La milita minaco en Nederlando estas nun zorgiga temo. La dan\u011deroj de ciberatakoj, spionado kaj sabotado el eksterlando estas kreskantaj, precipe pro la monduma malpaco kiel la milito en Ukrainio. La nederlanda registaro faris pliajn investojn en defendo kaj batalmaterialon por garantii la sekurecon. Kvankam nune ne ekzistas specifaj dan\u011deroj por Nederlando, la dan\u011derindico restas alta kaj la situacio povas rapide \u015dan\u011di\u011di.






<\/p>\n\n\n\n

Intersesaj lokoj<\/h2>\n\n\n\n
\"\"\n\t\t\t\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/svg>\n\t\t<\/button>
La virbovo de Paulus Potter (Foto Vikipedio)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nederlando<\/strong> havas ri\u0109an arta\u0135historion, kaj ekzistas sennombraj admirindaj majstroverkoj. Iuj arta\u0135oj kiuj certe valoras spekti estas.<\/p>\n\n\n\n